โศกนาฏกรรมผู้สูญหายในกาซา: ความเจ็บปวดของการรอคอยและการระบุตัวตนท่ามกลางสงคราม

ท่ามกลางความมืดมิดของยามเช้า Abeer Skaik และสามี Ali Al-Qatta เริ่มต้นวันด้วยความหวังที่เปราะบาง พวกเขาถือใบปลิวที่มีรูปถ่ายของ Hassan ลูกชายวัย 16 ปี พร้อมข้อความตัวโตสีแดงว่า "Munashada!" หรือคำร้องขอความช่วยเหลือ เพื่อออกตามหาลูกชายที่หายตัวไปนานถึง 10 เดือน

การเดินทางระยะทาง 30 กิโลเมตรจาก al-Tuffah ไปยังโรงพยาบาล European ใน Khan Younis เต็มไปด้วยความกดดัน Ali พยายามสอบถามผู้ถูกกักตัวที่ได้รับการปล่อยตัวจากอิสราเอลทีละคน แต่คำตอบที่ได้รับมีเพียงการส่ายหน้า ความว่างเปล่านี้สะท้อนถึงชะตากรรมของครอบครัวนับพันในกาซาที่ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนว่าคนที่พวกเขารักยังมีชีวิตอยู่หรือกลายเป็นเพียงร่างไร้วิญญาณใต้ซากปรักหักพัง

ชีวิตที่ถูกทำลายด้วยสงครามและภาวะออทิสติก

Image may contain Bag Bottle Cosmetics Perfume Adult Person Accessories Handbag and Backpack

ก่อนเกิดเหตุการณ์วันที่ 7 ตุลาคม ชีวิตของ Hassan ถูกจัดระเบียบอย่างเคร่งครัดเนื่องจากเขาป่วยเป็น Autism Spectrum Disorder (ASD) หรือ กลุ่มอาการออทิสติก ซึ่งเป็นความบกพร่องของพัฒนาการทางสมองที่ส่งผลต่อการสื่อสารและพฤติกรรม Abeer ต้องเรียนรู้วิธีบำบัดและสร้างกิจวัตรที่ปลอดภัยเพื่อให้ลูกชายมีความสุขในโลกที่เขาเข้าใจได้ยาก

ทว่าสงครามได้ทำลายโลกใบเล็กๆ ของ Hassan ลงอย่างสิ้นเชิง เสียงระเบิดทำให้เขาหวาดกลัวจนตัวสั่น การต้องอพยพย้ายที่อยู่ถึง 4 ครั้งสร้างความบอบช้ำทางจิตใจอย่างรุนแรง และเมื่อวิกฤตการขาดแคลนอาหารทวีความรุนแรงขึ้นจนต้องกินขนมปังที่ทำจากอาหารสัตว์ ความเครียดที่สะสมทำให้ Hassan ระเบิดอารมณ์และวิ่งออกจากบ้านหายไปในที่สุด

Image may contain Matías Aguirregaray Apsana Begum Adult Person People Clothing and Scarf

วิกฤตการระบุตัวตนและอุปสรรคทางนิติเวช

Image may contain Adult Person Architecture Building Clothing Footwear Shoe and Home Damage

การตามหาผู้สูญหายในกาซาไม่ได้ยากเพียงเพราะสภาพสงคราม แต่ยังเกิดจากข้อจำกัดทางเทคนิคที่รุนแรง อิสราเอลได้จัดให้เครื่องมือทางนิติเวช เช่น อุปกรณ์ตรวจสารพิษ การวิเคราะห์พันธุกรรม DNA และเครื่องสแกนลายนิ้วมือ เป็นสินค้า "Dual Use" หรือสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (ทั้งพลเรือนและทหาร) ทำให้ไม่สามารถนำเข้าสู่กาซาได้

Khalil Hamada หัวหน้าแผนกนิติเวชของโรงพยาบาล Al-Shifa เผยว่าแม้จะมีแพทย์ที่ผ่านการฝึกอบรมด้านการจัดการศพจำนวนมาก แต่พวกเขากลับไม่มีเครื่องมือและห้องปฏิบัติการที่จำเป็น การระบุตัวตนจึงต้องพึ่งพาเพียงการสังเกตรอยแผลเป็น ฟัน หรือลักษณะทางกายภาพที่หลงเหลืออยู่เท่านั้น

Inside the morgue refrigerator at AlShifa Hospital.
สรุปสถานการณ์ผู้สูญหายในกาซา (ข้อมูลโดยประมาณ)
หน่วยงานที่รายงาน จำนวนผู้สูญหาย (ราย) หมายเหตุ
กระทรวงสาธารณสุขกาซา มากกว่า 9,500 ตัวเลขประมาณการ
ศูนย์ผู้สูญหายและผู้ถูกบังคับสูญหายปาเลสไตน์ ประมาณ 9,000 จากการสำรวจภาคสนาม
คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) ประมาณ 11,500 จำนวนคำร้องขอติดตามตัว
สถาบัน ISEP 14,000 - 15,000 จากการทำโพลสำรวจประชากร
Image may contain Clothing Glove Test Tube and Person

เขาวงกตของการกักขังและการหายตัวไป

Image may contain Saeeduzzaman Siddiqui Adult Person Clothing and Coat

สำหรับผู้ที่ถูกนำตัวไปกักขังโดยอิสราเอล ครอบครัวต้องเผชิญกับระบบที่ซับซ้อนและขาดความโปร่งใส ICRC ถูกสั่งห้ามเข้าเยี่ยมผู้ต้องขัง ซึ่งเป็นการละเมิดอนุสัญญาเจนีวา ขณะที่ระบบการติดตามตัวผ่านองค์กร HaMoked ก็ทำงานได้อย่างจำกัดและมักได้รับคำตอบเพียงว่า "ไม่มีข้อมูลการจับกุม" แม้ครอบครัวจะเห็นเหตุการณ์การจับกุมด้วยตาตนเองก็ตาม

กรณีของ Bisan Fadl Fayyad เป็นตัวอย่างที่น่าสลดใจ ครอบครัวได้รับแจ้งว่าพบศพของเธอและได้ฝังร่างนั้นไปแล้ว แต่ต่อมากลับมีข่าวว่าเธอยังมีชีวิตอยู่และถูกกักขัง ความสับสนนี้สร้างบาดแผลทางจิตใจซ้ำแล้วซ้ำเล่าให้กับผู้ที่ยังอยู่

Image may contain Apsana Begum Adult Person Clothing Scarf Senior Citizen Accessories Bag Handbag Face and Head

ข้อเท็จจริงสำคัญ

Image may contain Clothing Glove Doctor Person Surgeon and Adult
  • การขาดแคลนเครื่องมือ: อุปกรณ์ตรวจ DNA และไบโอเมตริกซ์ถูกระบุเป็นสินค้าควบคุม ทำให้การระบุตัวตนผู้เสียชีวิตทำได้ยาก
  • จำนวนผู้สูญหาย: มีการประมาณการว่ามีผู้สูญหายในกาซาระหว่าง 9,000 ถึง 15,000 ราย
  • การละเมิดสิทธิ: ICRC ถูกปฏิเสธการเข้าถึงผู้ต้องขังชาวปาเลสไตน์ในอิสราเอล
  • การระบุตัวตนแบบดั้งเดิม: หลายครอบครัวต้องระบุตัวตนญาติจากเศษซากร่างกายหรือสิ่งของเครื่องใช้ เช่น รองเท้า หรือเข็มขัด
Image may contain Earthquake Rubble Adult Person War Clothing Footwear Shoe and Glove

คำถามที่พบบ่อย

Image may contain Book Publication File Binder and Text
Image may contain Appliance Device Electrical Device Microwave Oven Refrigerator Adult Person Indoors and Kitchen

ทำไมการระบุตัวตนผู้เสียชีวิตในกาซาจึงทำได้ยาก?

เนื่องจากขาดแคลนเครื่องมือทางนิติเวชและห้องปฏิบัติการ โดยอุปกรณ์สำคัญ เช่น เครื่องตรวจ DNA ถูกอิสราเอลสั่งห้ามนำเข้าเพราะถือเป็นสินค้าที่อาจใช้ในทางทหารได้

จำนวนผู้สูญหายในกาซามีประมาณเท่าใด?

ตัวเลขมีความแตกต่างกันตามแหล่งข้อมูล โดยมีตั้งแต่ประมาณ 9,000 ราย ไปจนถึงสูงสุด 15,000 ราย ตามการประเมินของสถาบัน ISEP

ครอบครัวสามารถติดตามผู้ถูกกักขังในอิสราเอลได้อย่างไร?

ปัจจุบันทำได้ผ่านกลไกจำกัดขององค์กร HaMoked ซึ่งต้องใช้หนังสือมอบอำนาจทางกฎหมาย แต่คำตอบที่ได้รับมักสั้นและขาดรายละเอียด

การระบุตัวตนในกรณีที่ร่างกายไม่สมบูรณ์ทำอย่างไร?

ในกรณีที่เลวร้ายที่สุด ครอบครัวต้องใช้บริบทแวดล้อม เช่น ใครอยู่ในห้องไหนขณะเกิดระเบิด หรือใช้สิ่งของเครื่องใช้ส่วนตัวในการคาดเดาและรวบรวมเศษซากร่างกาย

บทบาทของ ICRC ในสถานการณ์นี้เป็นอย่างไร?

ICRC รับคำร้องขอติดตามตัวผู้สูญหายจำนวนมาก แต่ปัจจุบันถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าเยี่ยมผู้ต้องขังชาวปาเลสไตน์ในอิสราเอล ทำให้ไม่สามารถยืนยันสถานะของผู้ถูกกักขังได้