อาวุธ 'ลดอันตราย' กับการปราบปรามผู้ประท้วงในลอสแอนเจลิส: ความเสี่ยงและข้อถกเถียงด้านสิทธิมนุษยชน
เหตุการณ์ความวุ่นวายทางการเมืองในสหรัฐอเมริกาปะทุขึ้นในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา เมื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจและกองกำลัง National Guard เข้าจับกุมผู้ประท้วงอย่างน้อย 56 คนในเมืองลอสแอนเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย โดยกลุ่มผู้ชุมนุมออกมาแสดงพลังคัดค้านการบุกตรวจค้นของหน่วยงาน Immigration and Customs Enforcement (ICE) หรือหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายด้านตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากร ซึ่งมีความเข้มข้นขึ้นอย่างมากในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา
ข้อมูลจาก CBS News ระบุว่า ในช่วงวันอังคารและพุธของสัปดาห์แรกในเดือนมิถุนายนเพียงสองวัน ICE มีสถิติการจับกุมสูงถึง 2,000 รายต่อวัน ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่พุ่งสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ย 660 รายในช่วง 100 วันแรกของรัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ สมัยที่สอง
การนำกองกำลัง National Guard มาใช้จัดการสถานการณ์ภายในท้องถิ่นสร้างความกังวลให้กับ Gavin Newsom ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนีย โดยเขากล่าวหาว่ารัฐบาลกลางกำลัง "สร้างวิกฤต" ขึ้นมา ขณะที่องค์กรสิทธิมนุษยชนอย่าง Amnesty International ได้ออกมาประณามการใช้กำลังทหารในย่านที่พักอาศัย โดยมองว่าไม่ใช่การปกป้องชุมชน แต่เป็นการใช้ความกลัวเพื่อปิดปากผู้เห็นต่าง
เจาะลึกอาวุธ 'ลดอันตราย' ที่ใช้ในการสลายการชุมนุม
ในการเผชิญหน้าระหว่างผู้ประท้วงและเจ้าหน้าที่ เจ้าหน้าที่ได้ใช้อาวุธที่ถูกนิยามว่า Nonlethal Weapons หรือ Less Lethal ซึ่งหมายถึงอาวุธที่ออกแบบมาเพื่อลดโอกาสในการเสียชีวิต แต่ยังคงมีประสิทธิภาพในการควบคุมฝูงชน
อุปกรณ์ที่คาดว่าถูกนำมาใช้ ได้แก่ เครื่องยิงกระสุนรุ่น PGL-65 (หรือ P540) และ Sage Deuce Projectile Launcher ขนาด 37 มม. หรือ 40 มม. ซึ่งสามารถยิงแก๊สน้ำตาได้ไกลเกือบ 500 ฟุต นอกจากนี้ยังมีกระสุนประเภทอื่นๆ เช่น:
- Kinetic Impact Grenades: กระสุนยางที่สร้างแรงกระแทก
- Fragmentation Grenades: ลูกบอลยางที่กระจายตัวเมื่อระเบิด
- Stun Grenades: ระเบิดแสงและเสียงเพื่อทำให้ผู้ประท้วงสับสน
- Paint Marker Grenades: ระเบิดสีสำหรับทำเครื่องหมายระบุตัวตนผู้ชุมนุม
นอกจากนี้ สื่ออย่าง CNN รายงานว่ามีการใช้ปืนไฟฟ้าและแก๊สน้ำตาในพื้นที่ ขณะที่ WIRED ตรวจพบการใช้เครื่องยิงกระสุนแบบนัดเดียวของ Defense Technology รุ่น 40mm (โมเดล 1325 หรือใกล้เคียง) ซึ่งทาสีเขียวเพื่อระบุว่าเป็นอุปกรณ์สำหรับปราบจลาจล โดยมีรายงานว่าอาวุธชนิดนี้เคยถูกใช้ยิงนักข่าวชาวออสเตรเลียด้วยกระสุนยาง
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ความรุนแรง: อาวุธ "ลดอันตราย" สามารถทำให้เกิดการบาดเจ็บสาหัส เช่น กะโหลกศีรษะร้าว สมองเสียหาย หรือตาบอดถาวร
- ข้อห้ามในแคนาดา: แคนาดาสั่งห้ามใช้ PGL-65 และ Sage Deuce รวมถึงอาวุธที่มีขนาดลำกล้องตั้งแต่ 20 มม. ขึ้นไปในการควบคุมการชุมนุม
- มาตรฐานสากล: อนุสัญญาเจนีวาระบุว่าห้ามเล็งอาวุธประเภทนี้ไปที่ใบหน้าและลำคอ และห้ามยิงในโหมดอัตโนมัติ
- ปัญหาความโปร่งใส: หลายประเทศรวมถึงเม็กซิโก มักระบุการจัดซื้ออาวุธเหล่านี้เป็นชื่อกลางๆ เช่น "เครื่องยิง 40 มม." ทำให้ยากต่อการตรวจสอบย้อนกลับ
| ประเภทอาวุธ/อุปกรณ์ | วัตถุประสงค์การใช้งาน | ความเสี่ยงและผลกระทบ |
|---|---|---|
| เครื่องยิง PGL-65 / Sage Deuce | ยิงแก๊สน้ำตาและกระสุนยางระยะไกล | การบาดเจ็บรุนแรงหากยิงในระยะใกล้หรือเล็งส่วนบนของร่างกาย |
| Defense Technology 1325 | ยิงกระสุนยางแบบนัดเดียว (Anti-riot) | เสี่ยงต่อการทำให้ตาบอดหรือกะโหลกศีรษะร้าว |
| Stun Grenades | สร้างแสงและเสียงรบกวน | ทำให้เกิดอาการมึนงงและเสียทิศทาง |
| Paint Marker Grenades | ระบุตัวตนผู้ประท้วง | การละเมิดสิทธิและการติดตามตัวบุคคล |
อันตรายที่ซ่อนอยู่ภายใต้คำว่า "ลดอันตราย"
แม้จะถูกเรียกว่าอาวุธที่ลดการสูญเสีย แต่ตามหลักของอนุสัญญาเจนีวา การใช้กระสุนแรงกระแทก (Kinetic Projectiles) มีความเสี่ยงสูง หากยิงจากที่สูงหรือเล็งไปที่ใบหน้า อาจนำไปสู่การบาดเจ็บที่สมองหรือการสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร การยิงเข้าที่ลำตัวในระยะใกล้ยังอาจทำให้อวัยวะภายในเสียหายหรือกระสุนทะลุเข้าสู่ร่างกายได้
กฎเหล็กในการใช้งานตามมาตรฐานสากลระบุว่า:
- ห้ามยิงในโหมดอัตโนมัติ
- ห้ามยิงกระสุนหลายนัดพร้อมกัน เพราะขัดต่อหลักความจำเป็นและสัดส่วนของการใช้กำลัง
- ต้องมีการทดสอบความแม่นยำและพลังงานของกระสุนเพื่อไม่ให้ก่อให้เกิดการบาดเจ็บเกินความจำเป็น
- ห้ามเล็งเป้าหมายไปที่ใบหน้าหรือลำคอโดยเด็ดขาด
ตัวอย่างความรุนแรงที่เกิดขึ้นจริงปรากฏในรายงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของชิลี ซึ่งพบว่าการปราบปรามผู้ประท้วงในปี 2019 ส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บทางสายตากว่า 440 ราย และมีมากกว่า 30 รายที่ต้องสูญเสียดวงตาหรือเกิดการแตกของลูกตา
คำถามที่พบบ่อย
อาวุธ Nonlethal หรือ Less Lethal คืออะไร?
คืออาวุธที่ออกแบบมาเพื่อควบคุมฝูงชนหรือระงับเหตุโดยมีเป้าหมายเพื่อลดโอกาสในการเสียชีวิตของผู้ถูกกระทำ เช่น แก๊สน้ำตา กระสุนยาง หรือปืนไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม อาวุธเหล่านี้ยังคงสามารถสร้างการบาดเจ็บสาหัสได้
ทำไมแคนาดาถึงสั่งห้ามใช้อาวุธบางรุ่น เช่น PGL-65?
แคนาดามีกฎระเบียบด้านอาวุธปืนที่เข้มงวด โดยจัดให้เครื่องยิงที่มีขนาดลำกล้องตั้งแต่ 20 มม. ขึ้นไปเป็นอาวุธต้องห้าม เพื่อป้องกันอันตรายร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้งานในที่สาธารณะ
การใช้อาวุธเหล่านี้ขัดต่อกฎหมายสากลอย่างไร?
การใช้งานจะขัดต่อหลักการหากมีการยิงใส่ใบหน้า ลำคอ ยิงแบบอัตโนมัติ หรือใช้กำลังเกินกว่าเหตุ ซึ่งขัดต่อคำแนะนำของอนุสัญญาเจนีวาและหลักสิทธิมนุษยชนสากล
ทำไมหลายประเทศถึงไม่ระบุชื่อรุ่นอาวุธที่จัดซื้ออย่างชัดเจน?
การใช้ชื่อเรียกกลางๆ เช่น "เครื่องยิง 40 มม." ช่วยให้รัฐบาลรักษาความลับทางยุทธวิธี และในอีกด้านหนึ่งทำให้การตรวจสอบความรับผิดชอบ (Accountability) เมื่อเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนทำได้ยากขึ้น
