ซานฟรานซิสโกกับวัฒนธรรมการสอดแนมพลเมือง: เมื่อกล้องวงจรปิดกลายเป็นอาวุธทางสังคม

ในเมืองที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งอย่าง ซานฟรานซิสโก ภาพวิดีโอเหตุการณ์ความวุ่นวายบนท้องถนนกลายเป็นเรื่องปกติที่ผู้คนพบเห็นได้ทั่วไป ตั้งแต่การลักทรัพย์ไปจนถึงการค้ายาเสพติด แต่สิ่งที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือการเกิดขึ้นของ Citizen Surveillance หรือวัฒนธรรมการสอดแนมโดยพลเมือง ซึ่งเปลี่ยนจากเครื่องมือรักษาความปลอดภัยให้กลายเป็นเครื่องมือในการติดตามและกดดันกลุ่มคนเปราะบางในสังคม

เหตุการณ์หนึ่งที่สะท้อนภาพนี้ได้ชัดเจนเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน เมื่อ Stig Strombeck บันทึกวิดีโอการปะทะกันอย่างรุนแรงบริเวณสถานีบริการน้ำมัน Shell ในย่าน Marina ซึ่งเป็นย่านที่พักอาศัยของผู้มีฐานะและกลุ่มชนชั้นกลางระดับสูง โดยในคลิปปรากฏภาพชายวัยกลางคนกำลังเผชิญหน้ากับชายไร้บ้านวัยรุ่นที่ใช้ไม้พลองเป็นอาวุธ ก่อนที่เหตุการณ์จะจบลงด้วยการทำร้ายร่างกาย

การเปลี่ยนผ่านจากความปลอดภัยสู่การล่าแม่มดดิจิทัล

ในย่าน Marina แม้จะเป็นพื้นที่ที่ดูสงบและหรูหรา แต่ปัญหาอาชญากรรมและยาเสพติดอย่าง Fentanyl (ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ที่มีฤทธิ์รุนแรง) ได้เริ่มรุกรานเข้ามา จนนำไปสู่การรวมกลุ่มของชาวเมืองเพื่อเฝ้าระวังคนไร้บ้านอย่างเข้มงวด

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือเครือข่ายของ Vaughey ที่ใช้รถยนต์และกล้องถ่ายภาพติดตามความเคลื่อนไหวของคนไร้บ้าน เช่น กรณีของ Roye และ Buck ที่ถูกติดตามพฤติกรรมอย่างใกล้ชิดและถูกกดดันผ่านการแจ้งความและขอคำสั่งห้ามเข้าใกล้พื้นที่ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มักถูกนำไปเผยแพร่ในแอปพลิเคชัน Nextdoor (โซเชียลเน็ตเวิร์กสำหรับเพื่อนบ้าน) เพื่อสร้างกระแสสนับสนุนการกำจัดคนไร้บ้านออกจากพื้นที่

ด้านมืดของคอนเทนต์บน X (Twitter)

ไม่เพียงแต่ในย่านคนรวย ในย่าน Tenderloin ซึ่งเป็นจุดศูนย์กลางของปัญหาคนไร้บ้าน ก็มีบุคคลอย่าง "JJ Smith" ที่ใช้การถ่ายวิดีโอคนไร้บ้านเพื่อโน้มน้าวให้เข้ารับการบำบัด แต่ในขณะเดียวกัน วิดีโอเหล่านี้กลับกลายเป็นเครื่องมือสร้างยอดวิวในโลกออนไลน์ เช่น กรณีสะเทือนใจที่มีการเผยแพร่วิดีโอหญิงไร้บ้านคลอดลูกบนทางเท้า ซึ่งถูกนำมาใส่ลายน้ำและแชร์ต่อจนมียอดวิวกว่า 1.5 ล้านครั้ง เปลี่ยนโศกนาฏกรรมส่วนบุคคลให้กลายเป็นคอนเทนต์เพื่อความบันเทิงหรือการวิพากษ์วิจารณ์

วงจรความรุนแรงและการลอยนวลพ้นผิด

เมื่อการสอดแนมกลายเป็นเรื่องปกติ ความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับคนไร้บ้านจึงมักถูกมองข้ามหรือถูกบิดเบือน มีรายงานการใช้สเปรย์พริกไทยฉีดใส่คนไร้บ้านหลายครั้งในย่าน Marina โดยผู้ก่อเหตุมีลักษณะคล้ายคลึงกัน คือเป็นชายผิวขาววัยกลางคน ซึ่งหนึ่งในผู้ต้องสงสัยคือ Carmignani นักธุรกิจท้องถิ่นผู้มีอิทธิพลและเป็นเจ้าของอาคารหลายแห่งในพื้นที่

แม้จะมีหลักฐานจากกล้องวงจรปิดและคำให้การของพยานที่ระบุว่าเขาเป็นผู้ก่อเหตุฉีดสเปรย์พริกไทยใส่คนไร้บ้าน แต่กระบวนการทางกฎหมายกลับมีความล่าช้าและซับซ้อน โดยผู้ต้องสงสัยมักใช้สิทธิปฏิเสธการให้การหรืออ้างที่อยู่ (Alibi) ในช่วงเวลาที่เกิดเหตุ

สรุปเหตุการณ์ความรุนแรงและการสอดแนมในซานฟรานซิสโก

กลุ่มเป้าหมาย	วิธีการสอดแนม/โจมตี	ช่องทางเผยแพร่/ผลลัพธ์
คนไร้บ้านในย่าน Marina	ถ่ายภาพติดตามพฤติกรรมรายวัน / ใช้สเปรย์พริกไทย	แอป Nextdoor / คำสั่งห้ามเข้าพื้นที่
คนไร้บ้านในย่าน Tenderloin	ถ่ายวิดีโอชีวิตประจำวันและเหตุการณ์วิกฤต	แพลตฟอร์ม X (Twitter) / ยอดวิวสูง
ผู้เสียหายจากเหตุทำร้ายร่างกาย	การใช้ความรุนแรงทางกายภาพ (เตะ, ฉีดสเปรย์)	วิดีโอ TikTok / การดำเนินคดีทางอาญา

ความย้อนแย้งที่น่าสนใจคือ ในขณะที่กล้องวงจรปิดถูกใช้เพื่อจับผิดคนไร้บ้าน แต่มันกลับกลายเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่มัดตัวผู้ก่อเหตุความรุนแรงในบางกรณี เช่น ชายในชุดสูทที่ถูกจับกุมหลังจากมีคลิปเตะหัวคนไร้บ้าน หรือกรณีของ Collier Gwin ที่ใช้สายยางฉีดน้ำใส่ผู้หญิงบนทางเท้า ซึ่งถูกถ่ายคลิปโดยเชฟคนหนึ่งและโพสต์ลง TikTok

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• การสอดแนมโดยพลเมือง: เปลี่ยนจากความต้องการความปลอดภัยเป็นการติดตามและกดดันกลุ่มคนไร้บ้าน
• การใช้โซเชียลมีเดีย: แพลตฟอร์มอย่าง X และ Nextdoor ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการประจานและสร้างกระแสสังคม
• ความรุนแรงที่ซ่อนอยู่: มีการใช้สเปรย์พริกไทยและกำลังประทุษร้ายคนไร้บ้านในย่านหรูอย่าง Marina โดยที่ผู้ก่อเหตุบางรายเป็นผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่น
• ดาบสองคมของเทคโนโลยี: กล้องที่ติดตั้งเพื่อเฝ้าระวังผู้อื่น บ่อยครั้งกลับบันทึกภาพการกระทำผิดของผู้ติดตั้งเอง

คำถามที่พบบ่อย

Citizen Surveillance คืออะไร?

คือการที่ประชาชนทั่วไปใช้เครื่องมือทางเทคโนโลยี เช่น กล้องวงจรปิด สมาร์ทโฟน หรือแอปพลิเคชัน เพื่อเฝ้าติดตามและบันทึกพฤติกรรมของผู้อื่นในพื้นที่สาธารณะ แล้วนำข้อมูลนั้นมาแบ่งปันหรือแจ้งเจ้าหน้าที่

ทำไมย่าน Marina ถึงมีปัญหาความขัดแย้งกับคนไร้บ้านสูง?

เนื่องจากเป็นย่านที่มีฐานะทางเศรษฐกิจสูงและให้ความสำคัญกับความเป็นระเบียบเรียบร้อย เมื่อมีคนไร้บ้านย้ายเข้ามาในช่วงหลังโควิด-19 จึงเกิดแรงต้านและการพยายามขับไล่ออกจากพื้นที่อย่างรุนแรง

ยา Fentanyl ส่งผลอย่างไรต่อสถานการณ์ในซานฟรานซิสโก?

Fentanyl เป็นยาเสพติดที่มีฤทธิ์รุนแรงและทำให้เกิดการเสพยาเกินขนาด (Overdose) ได้ง่าย ซึ่งนำไปสู่ภาพความวุ่นวายบนท้องถนนและการเพิ่มขึ้นของจำนวนคนไร้บ้านที่ป่วยทางจิตหรือติดยา

การเผยแพร่วิดีโอคนไร้บ้านบนโซเชียลมีเดียส่งผลเสียอย่างไร?

เป็นการละเมิดความเป็นส่วนตัวและลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยเปลี่ยนความทุกข์ยากของเพื่อนมนุษย์ให้กลายเป็นคอนเทนต์เพื่อเรียกยอดไลก์หรือยอดวิว ซึ่งอาจนำไปสู่การตีตราทางสังคมที่รุนแรงขึ้น