Internet Governance Forum (IGF) กับความกังวลเรื่องเสรีภาพดิจิทัลในซาอุดีอาระเบียและรัสเซีย
กลายเป็นประเด็นร้อนในแวดวงสิทธิมนุษยชนและเทคโนโลยี เมื่อ Internet Governance Forum (IGF) ซึ่งเป็นเวทีหลักของสหประชาชาติ (UN) ในการหารือเรื่องการบริหารจัดการอินเทอร์เน็ตระดับโลก กำลังจะถูกจัดขึ้นในประเทศที่มีประวัติการควบคุมข้อมูลและจำกัดเสรีภาพอย่างเข้มงวด โดยในปี 2024 มีการยืนยันว่าเมืองริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย จะเป็นเจ้าภาพ และมีความเป็นไปได้สูงที่รัสเซียจะเป็นเจ้าภาพในปี 2025
การตัดสินใจครั้งนี้สร้างความกังวลอย่างมากให้กับเหล่านักเคลื่อนไหว เนื่องจาก IGF ถูกออกแบบมาให้เป็นพื้นที่แบบ Multi-stakeholder หรือการมีส่วนร่วมจากหลายภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล บริษัทเอกชน ภาคประชาสังคม และนักกิจกรรม เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางของอินเทอร์เน็ตที่เปิดกว้าง แต่การจัดงานในประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องการสอดแนมและการเซ็นเซอร์ อาจทำให้เจตนารมณ์ของเวทีนี้กลายเป็นเพียงเรื่องตลกในสายตาชาวโลก
สัญญาณการย้ายฐานอำนาจสู่รัฐเผด็จการ
ข้อมูลนี้เริ่มชัดเจนขึ้นเมื่อ Abdullah Alswaha รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสื่อสารและเทคโนโลยีสารสนเทศของซาอุดีอาระเบีย ได้กล่าวในงาน IGF ที่โตเกียว โดยเชิญชวนผู้เข้าร่วมให้ไปสานต่อการสนทนาเรื่องปัญญาประดิษฐ์ (Generative AI) และความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล (Digital Divide) ต่อที่ "Riyadh IGF ’24" ซึ่งต่อมาทางตัวแทนของ IGF ได้ยืนยันข้อเท็จจริงนี้กับสื่อ
Barbora Bukovská จากองค์กรสิทธิมนุษยชน Article 19 มองว่าประวัติการละเมิดสิทธิมนุษยชนของซาอุดีอาระเบียควรเป็นเหตุผลสำคัญในการตัดสิทธิ์การเป็นเจ้าภาพ โดยเฉพาะการใช้สปายแวร์สอดแนมผู้เห็นต่าง และการลงโทษขั้นรุนแรงต่อพลเมืองที่วิจารณ์รัฐบาลบนโลกออนไลน์ รวมถึงกรณีการสังหาร Jamal Khashoggi นักข่าวชื่อดังในปี 2018
ความเสี่ยงต่อผู้เข้าร่วมและหลักการของ IGF
ความน่ากังวลไม่ได้อยู่ที่สถานที่จัดงานเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความปลอดภัยของผู้เข้าร่วมที่เป็นนักกิจกรรมด้านประชาธิปไตย ซึ่งอาจตกเป็นเป้าหมายของการสอดแนมเมื่อเดินทางเข้าสู่ประเทศเหล่านี้ นอกจากนี้ยังมีข้อกังวลว่ารัฐบาลเผด็จการอาจใช้เวทีนี้เป็น "ฉากบังหน้า" เพื่อสร้างภาพลักษณ์ว่าตนเองยอมรับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล
จากอินเทอร์เน็ตเสรีสู่ภาวะ Splinternet
Léa Fiddler จาก Atlantic Council’s DFRLab อธิบายว่า ปัจจุบันรัฐบาลที่เน้นการควบคุมกำลังพยายามทำลายโมเดลการบริหารอินเทอร์เน็ตแบบร่วมมือกัน และผลักดันสิ่งที่เรียกว่า Splinternet หรือการสร้างระบบนิเวศดิจิทัลแบบแยกส่วนที่รัฐสามารถควบคุมได้อย่างเบ็ดเสร็จ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อโครงสร้างอินเทอร์เน็ตในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า
นอกจากนี้ ยังมีความพยายามปรับเปลี่ยนสมดุลอำนาจผ่านข้อเสนออย่าง Global Digital Compact ที่อาจเพิ่มบทบาทของ UN ในการกำกับดูแลอินเทอร์เน็ตมากขึ้น รวมถึงร่างสนธิสัญญาด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ของรัสเซียที่ถูกวิจารณ์ว่ามีความคลุมเครือ ซึ่งอาจถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินคดีกับนักข่าวและนักเคลื่อนไหว
| หัวข้อ | รายละเอียดและความกังวล |
|---|---|
| เจ้าภาพปี 2024 | เมืองริยาด ประเทศซาอุดีอาระเบีย (ยืนยันแล้ว) |
| เจ้าภาพปี 2025 | รัสเซีย (มีแนวโน้มสูงตามการประกาศของรัฐบาลรัสเซีย) |
| ความเสี่ยงหลัก | การสอดแนมดิจิทัล, การเซ็นเซอร์, และความปลอดภัยของนักกิจกรรม |
| ผลกระทบเชิงโครงสร้าง | การเปลี่ยนผ่านสู่ Splinternet (อินเทอร์เน็ตที่ถูกแบ่งแยกโดยรัฐ) |
| ข้อเสนอทางเลือก | แคนาดาและนอร์เวย์เคยเสนอตัวเป็นเจ้าภาพเพื่อเน้นเสรีภาพในการแสดงออก |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- IGF ก่อตั้งในปี 2006 ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาและเวทีถกเถียง ไม่ใช่หน่วยงานออกกฎระเบียบโดยตรง
- ซาอุดีอาระเบีย ถูกประเมินโดย Freedom House ว่ามีระบบอินเทอร์เน็ตที่จำกัดเสรีภาพมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก
- รัสเซีย เคยประกาศว่าได้รับคำยืนยันจาก UN ให้เป็นเจ้าภาพ IGF ในปี 2025
- นอร์เวย์ ได้ยื่นข้อเสนอเป็นเจ้าภาพปี 2025 โดยเน้นย้ำเรื่องการเสริมสร้างเสรีภาพในการแสดงออกในไซเบอร์สเปซ
คำถามที่พบบ่อย
IGF คืออะไรและมีความสำคัญอย่างไร?
IGF หรือ Internet Governance Forum คือเวทีระดับโลกภายใต้การสนับสนุนของ UN ที่เปิดให้รัฐบาล ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมมาหารือกันเกี่ยวกับวิธีการบริหารจัดการอินเทอร์เน็ต เพื่อให้เกิดความร่วมมือและกำหนดทิศทางในอนาคต
ทำไมการจัดงานในซาอุดีอาระเบียและรัสเซียถึงเป็นปัญหา?
เพราะทั้งสองประเทศมีประวัติการเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตอย่างรุนแรงและใช้เทคโนโลยีสอดแนมพลเมือง ซึ่งขัดกับหลักการ "อินเทอร์เน็ตที่เปิดกว้างและเสรี" ที่ IGF พยายามส่งเสริม
Splinternet คืออะไร?
Splinternet คือสภาวะที่อินเทอร์เน็ตโลกไม่ได้เชื่อมต่อกันเป็นหนึ่งเดียว แต่ถูกแบ่งแยกออกเป็นส่วนๆ ตามการควบคุมของรัฐบาลแต่ละประเทศ ทำให้เกิดกำแพงดิจิทัลและการปิดกั้นข้อมูลระหว่างกัน
มีประเทศอื่นเสนอตัวเป็นเจ้าภาพแทนหรือไม่?
มีการเสนอตัวจากหลายประเทศ เช่น แคนาดา (เสนอสำหรับปี 2024) และนอร์เวย์ (เสนอสำหรับปี 2025) โดยเน้นย้ำถึงการรักษาหลักการเสรีภาพและการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง
การจัดงานครั้งนี้จะส่งผลต่อผู้ใช้อินเทอร์เน็ตทั่วไปอย่างไร?
หากรัฐบาลที่เน้นการควบคุมสามารถครอบงำทิศทางการบริหารอินเทอร์เน็ตได้ อาจนำไปสู่การสร้างมาตรฐานใหม่ที่เอื้อต่อการสอดแนมและการจำกัดการเข้าถึงข้อมูลในระดับสากล
