การลงทุน Venture Capital ในแอฟริกาปี 2020 เติบโตโดดเด่นในกลุ่ม Fintech และ Clean Tech
แม้โลกจะเผชิญกับความผันผวน แต่ตลาด Venture Capital (VC) หรือการลงทุนในธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงแต่มีโอกาสเติบโตเร็วในทวีปแอฟริกากลับแสดงให้เห็นถึงแนวโน้มที่น่าสนใจ โดยเฉพาะในปี 2020 ที่มีการปรับตัวและเติบโตในหลายมิติ แม้ว่ารูปแบบการลงทุนจะมีความแตกต่างจากปีก่อนหน้าอย่างเห็นได้ชัด
ข้อมูลจาก Briter Bridges ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยที่เชี่ยวชาญด้านตลาดทุนเอกชนในแอฟริกา ร่วมกับการวิเคราะห์ของ Dario Giuliani ผู้อำนวยการของ Briter เผยให้เห็นภาพรวมของระบบนิเวศสตาร์ทอัพที่กำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
วิเคราะห์ตัวเลขการลงทุน: จากอดีตสู่ปี 2020
หากพิจารณาข้อมูลย้อนหลังโดยแยก Megadeals (การลงทุนที่มีมูลค่าตั้งแต่ 90 ล้านดอลลาร์สหรัฐขึ้นไป) และการควบรวมกิจการ (M&A) ออกไป จะเห็นการเติบโตของมูลค่าการลงทุนในสตาร์ทอัพแอฟริกาที่ไต่ระดับขึ้นอย่างชัดเจน ดังนี้:
- ปี 2016: 331 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
- ปี 2017: 438 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
- ปี 2018: 669 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
- ปี 2019: 1.12 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
สำหรับปี 2020 ข้อมูลมีการแบ่งสัดส่วนที่แตกต่างออกไป เนื่องจากไม่มีการระดมทุนระดับ Megarounds เกิดขึ้น โดยสามารถแบ่งมูลค่าการเงินออกเป็น 3 ส่วนหลัก คือ การระดมทุนที่เปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ 1.07 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ, การควบรวมและซื้อกิจการ (M&A) 1.12 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และการระดมทุนที่ไม่เปิดเผยข้อมูลอีก 243 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
| ประเภทการเงิน | มูลค่า (ดอลลาร์สหรัฐ) |
|---|---|
| การระดมทุนที่เปิดเผยข้อมูล (Disclosed Rounds) | 1.07 พันล้าน |
| การควบรวมและซื้อกิจการ (M&A) | 1.12 พันล้าน |
| การระดมทุนที่ไม่เปิดเผยข้อมูล (Undisclosed) | 243 ล้าน |
ปัจจัยขับเคลื่อนและกลุ่มอุตสาหกรรมที่มาแรง
การเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วงไตรมาสที่ 3 ของปี 2020 เกิดจากปัจจัยสนับสนุนสองด้านหลัก คือ การขยายตัวขององค์กรสนับสนุนสตาร์ทอัพในระยะเริ่มต้น เช่น Accelerators (โครงการเร่งการเติบโตของธุรกิจ), กองทุน Seed Funds และกลุ่ม Angel Investors รวมถึงการเกิดกระบวนการ Consolidation หรือการควบรวมกิจการที่ช่วยส่งเสริมดีลในระยะเติบโต (Growth-stage)
กลุ่มเทคโนโลยีที่ได้รับเงินลงทุนสูงสุด
- Fintech (เทคโนโลยีการเงิน): ครองส่วนแบ่งสูงสุดที่ 31% และมีสัดส่วนการ M&A มากกว่า 90%
- Clean Tech (เทคโนโลยีสะอาด): 22%
- Health Tech (เทคโนโลยีสุขภาพ): 9%
- AgTech (เทคโนโลยีการเกษตร): 7%
- Data & Analytics (ข้อมูลและการวิเคราะห์): 7%
- E-commerce (พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์): 5%
พื้นที่ยุทธศาสตร์: จาก Innovation Diamond สู่ตลาดใหม่
ในด้านภูมิศาสตร์ เงินลงทุนส่วนใหญ่ยังคงกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มประเทศที่เรียกว่า Innovation Diamond ซึ่งประกอบด้วย เคนยา, แอฟริกาใต้, ไนจีเรีย และอียิปต์ เนื่องจากมีระบบนิเวศที่ซับซ้อนและพร้อมที่สุด
อย่างไรก็ตาม เริ่มมีกลุ่มประเทศรุ่นใหม่ที่ดึงดูดเม็ดเงินลงทุนได้มากขึ้นอย่างน่าสนใจ ได้แก่ โมร็อกโก, ตูนิเซีย, กานา, ยูกันดา และแทนซาเนีย ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าโอกาสทางธุรกิจในแอฟริกากำลังกระจายตัวออกไปกว้างขึ้น
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ปี 2020 ไม่มีดีลการระดมทุนระดับ Megarounds (90 ล้านดอลลาร์ขึ้นไป) ในแอฟริกา
- Fintech เป็นอุตสาหกรรมที่ทรงอิทธิพลที่สุด ทั้งในด้านเงินลงทุนและการควบรวมกิจการ
- ไตรมาส 3 ของปี 2020 เป็นช่วงที่มีการระดมทุนสูงสุดของปี
- ความเหลื่อมล้ำทางเพศยังคงเป็นปัญหา โดยมีผู้ก่อตั้งหรือผู้บริหารระดับสูงที่เป็นผู้หญิงเพียง 15% ในสตาร์ทอัพที่ได้รับเงินทุน
คำถามที่พบบ่อย
กลุ่มธุรกิจใดในแอฟริกาที่น่าดึงดูดใจนักลงทุนมากที่สุดในปี 2020?
Fintech หรือเทคโนโลยีการเงินเป็นกลุ่มที่โดดเด่นที่สุด โดยได้รับเงินลงทุนถึง 31% ของทั้งหมด และเป็นหัวใจหลักของการควบรวมกิจการในทวีป
Innovation Diamond คืออะไรและประกอบด้วยประเทศใดบ้าง?
คือกลุ่มประเทศที่มีระบบนิเวศสตาร์ทอัพที่ก้าวหน้าและได้รับเงินลงทุนสูงสุดในแอฟริกา ได้แก่ ไนจีเรีย, อียิปต์, เคนยา และแอฟริกาใต้
แนวโน้มการลงทุนในแอฟริกาหลังจากปี 2020 เป็นอย่างไร?
มีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีการสนับสนุนจากกองทุนระยะเริ่มต้นที่หลากหลายขึ้น และตลาดการควบรวมกิจการที่เริ่มคึกคัก
สถานการณ์ความหลากหลายทางเพศในสตาร์ทอัพแอฟริกาเป็นอย่างไร?
ยังคงมีความท้าทายสูง โดยพบว่ามีผู้หญิงดำรงตำแหน่งผู้ก่อตั้งหรือผู้บริหารระดับ C-level เพียง 15% ของสตาร์ทอัพที่ได้รับเงินทุนในปี 2020
