Embedded Procurement นวัตกรรมเปลี่ยนธุรกิจให้เป็น Marketplace ในตัว
ในโลกของธุรกิจยุคดิจิทัล เราได้เห็นการเติบโตของ Embedded Fintech หรือการนำบริการทางการเงินเข้าไปฝังไว้ในซอฟต์แวร์ที่ธุรกิจใช้ทำงานอยู่แล้ว เช่น ระบบรับชำระเงิน การขอสินเชื่อ หรือการทำประกันภัย ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการไม่ต้องแยกไปใช้บริการจากสถาบันการเงินแบบดั้งเดิมที่ยุ่งยาก
แต่ปัจจุบันกำลังเกิดคลื่นลูกใหม่ที่เรียกว่า Embedded Procurement (การจัดซื้อจัดจ้างแบบฝังตัว) ซึ่งเป็นการยกระดับซอฟต์แวร์เฉพาะทาง (Vertical Apps) ให้กลายเป็นช่องทางในการสั่งซื้อสินค้าและวัตถุดิบที่จำเป็นสำหรับธุรกิจโดยตรง แทนที่จะต้องติดต่อผ่านตัวแทนจำหน่ายหรือเว็บไซต์แยกต่างหาก
จากระบบจัดการธุรกิจสู่ศูนย์กลางการสั่งซื้อ
ลองจินตนาการถึงเจ้าของร้านกาแฟที่สามารถสั่งเมล็ดกาแฟและนมสดผ่านพอร์ทัลเดียวกับที่ใช้จัดการบัญชี จ่ายเงินเดือนพนักงาน และรับชำระเงินจากลูกค้า ความสะดวกนี้คือหัวใจของ Embedded Procurement ซึ่งเป็นการต่อยอดจากความสำเร็จของ Embedded Fintech
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ Fresha แพลตฟอร์มสำหรับร้านสปาและซาลอนที่ให้บริการจองคิวและระบบ POS (Point-of-Sale หรือระบบขายหน้าร้าน) ฟรี โดยสร้างรายได้จากค่าธรรมเนียมการชำระเงิน ในอนาคต Fresha สามารถเปลี่ยนตัวเองเป็นแหล่งสั่งซื้ออุปกรณ์ เช่น แชมพูหรือกรรไกร โดยการรวบรวมความต้องการจากร้านค้านับพันแห่งเพื่อต่อรองราคาส่งกับซัพพลายเออร์ ซึ่งทำให้ซอฟต์แวร์เหล่านี้ทำหน้าที่เป็น Group Purchasing Organization หรือองค์กรจัดซื้อร่วมในทุกกลุ่มอุตสาหกรรม
รากฐานสำคัญและโอกาสทางธุรกิจ
ระบบ POS คือจุดเริ่มต้นที่สมบูรณ์แบบสำหรับโมเดลนี้ ดังจะเห็นได้จาก Lightspeed ที่เปิดตัว Supplier Market เพื่อเชื่อมต่อธุรกิจ SME กับซัพพลายเออร์โดยตรง รวมถึงแพลตฟอร์มอย่าง Toast (ร้านอาหาร), Squire (ร้านตัดผม) และ Slice (ร้านพิซซ่า) ที่กำลังขยายขอบเขตการบริการ
โอกาสนี้มีมูลค่ามหาศาล เพราะสำหรับธุรกิจขนาดเล็กและกลาง (SMBs) ค่าใช้จ่ายด้านสินค้าคงคลังถือเป็นต้นทุนที่สูงที่สุดรองจากค่าแรงงาน การเปลี่ยนมาใช้ระบบจัดซื้อผ่านซอฟต์แวร์จึงมอบประโยชน์หลายด้าน ดังนี้:
- ความคล่องตัว: รวมทุกอย่างไว้ในแพลตฟอร์มเดียว
- ความโปร่งใส: ตรวจสอบราคาได้ง่ายและชัดเจน
- ความแม่นยำ: ระบบแนะนำสินค้าได้ตามประวัติการสั่งซื้อจริง
- ความคุ้มค่า: เข้าถึงส่วนลดจากการเจรจาในนามกลุ่มผู้ใช้จำนวนมาก
| หัวข้อเปรียบเทียบ | Embedded Fintech | Embedded Procurement |
|---|---|---|
| หน้าที่หลัก | บริการทางการเงิน (ชำระเงิน, สินเชื่อ, ประกัน) | การจัดซื้อวัตถุดิบและสินค้าคงคลัง |
| เป้าหมาย | ลดขั้นตอนการทำธุรกรรมทางการเงิน | ลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการจัดซื้อ |
| แหล่งรายได้ | ค่าธรรมเนียมธุรกรรม, ดอกเบี้ย | ค่าธรรมเนียม Marketplace, ส่วนต่างราคา |
การผสานพลังระหว่างการเงินและการจัดซื้อ
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือการทำงานร่วมกันระหว่างการเงินและการจัดซื้อ เมื่อซอฟต์แวร์รู้ว่าลูกค้าซื้ออะไร เมื่อไหร่ และอย่างไร ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้การเสนอสินเชื่อหรือประกันภัยแม่นยำขึ้น
ตัวอย่างเช่น หากผู้ให้กู้ทราบว่าเงินทุนจะถูกนำไปใช้ซื้อสินค้าที่ขายดีอยู่เสมอ แทนที่จะนำไปลองสินค้าทดลองใหม่ๆ หรือหากบริษัทประกันเห็นว่าคลินิกแห่งหนึ่งสั่งซื้ออุปกรณ์การแพทย์ที่ทันสมัยที่สุด ย่อมสามารถคำนวณอัตราเบี้ยประกันที่เหมาะสมกว่าได้ การมีข้อมูลการจ่ายเงินให้ซัพพลายเออร์ (Outgoing payments) ควบคู่กับรายได้ที่เข้ามา (Incoming payments) ทำให้ภาพรวมทางการเงินของธุรกิจชัดเจนและสมบูรณ์
กลยุทธ์การสร้างธุรกิจในยุคใหม่
สำหรับผู้ก่อตั้งสตาร์ทอัพ สูตรสำเร็จที่กำลังเกิดขึ้นคือ: สร้างซอฟต์แวร์เฉพาะทางที่ใช้งานง่ายและราคาเข้าถึงได้ $\rightarrow$ ขยายฐานผู้ใช้ให้กลายเป็นระบบปฏิบัติการหลักของธุรกิจ $\rightarrow$ สร้างรายได้จากบริการทางการเงิน $\rightarrow$ และปิดท้ายด้วยการฝัง Marketplace เพื่อเชื่อมต่อผู้ซื้อและผู้ขาย
อย่างไรก็ตาม บางบริษัทอาจเริ่มจาก Marketplace ก่อนแล้วจึงขยายไปสู่ซอฟต์แวร์ เช่น Material Bank ที่เริ่มจากการเป็นแหล่งรวมตัวอย่างวัสดุก่อสร้าง แล้วจึงสร้าง Material Desk เพื่อช่วยสถาปนิกจัดการเวิร์กโฟลว์ หรือ Ankorstore ที่สร้างตลาดค้าส่งออนไลน์พร้อมเครื่องมือบริหารจัดการธุรกิจและสินเชื่อในตัว
นอกจากนี้ยังมีบริษัทอย่าง Mirakl ที่ช่วยให้ผู้ค้าส่งรายใหญ่เปลี่ยนเว็บไซต์ตัวเองให้เป็น Marketplace หรือ Aper ที่ช่วยให้สถาบันการเงินสามารถขายสินค้าอุปโภคบริโภคผ่านเครือข่ายซัพพลายเออร์ได้
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- Embedded Procurement คือการรวมการสั่งซื้อสินค้าเข้ากับซอฟต์แวร์บริหารธุรกิจ
- ต้นทุนสินค้าคงคลัง เป็นรายจ่ายที่สูงที่สุดเป็นอันดับ 2 ของ SMBs รองจากค่าแรง
- ข้อมูลการจัดซื้อ ช่วยให้การประเมินความเสี่ยงเพื่อปล่อยสินเชื่อและทำประกันภัยแม่นยำขึ้น
- โมเดลธุรกิจ สามารถเริ่มจากซอฟต์แวร์ไปสู่ Marketplace หรือเริ่มจาก Marketplace ไปสู่ซอฟต์แวร์ก็ได้
คำถามที่พบบ่อย
Embedded Procurement แตกต่างจากการสั่งซื้อออนไลน์ทั่วไปอย่างไร?
แตกต่างตรงที่การสั่งซื้อจะเกิดขึ้นภายในซอฟต์แวร์ที่ธุรกิจใช้บริหารงานอยู่แล้ว (เช่น ระบบ POS หรือระบบบัญชี) ทำให้ไม่ต้องสลับแอปพลิเคชัน และระบบสามารถนำข้อมูลการใช้งานจริงมาช่วยคำนวณการสั่งซื้อได้โดยอัตโนมัติ
ทำไมซอฟต์แวร์เฉพาะทางถึงสามารถต่อรองราคาสินค้าได้ถูกลง?
เพราะซอฟต์แวร์เหล่านี้มีฐานผู้ใช้งานจำนวนมากในอุตสาหกรรมเดียวกัน จึงสามารถรวบรวมคำสั่งซื้อจากลูกค้านับพันรายเพื่อสร้างอำนาจต่อรองกับซัพพลายเออร์ในลักษณะของการจัดซื้อร่วม (Group Purchasing)
ข้อมูลการจัดซื้อช่วยเรื่องการขอสินเชื่อได้อย่างไร?
เมื่อผู้ให้กู้เห็นข้อมูลว่าธุรกิจนำเงินไปซื้อสินค้าประเภทใดและมีอัตราการหมุนเวียนอย่างไร จะสามารถประเมินความเสี่ยงได้ดีกว่าการดูแค่ตัวเลขในบัญชี ทำให้สามารถเสนออัตราดอกเบี้ยที่เหมาะสมกับความเสี่ยงจริงของแต่ละกรณีได้
ธุรกิจขนาดใหญ่สามารถใช้ระบบนี้ได้หรือไม่?
ได้ โดยสามารถใช้เครื่องมือจากผู้ให้บริการอย่าง Mirakl เพื่อเปลี่ยนแพลตฟอร์มเดิมให้กลายเป็น Marketplace ที่รองรับซัพพลายเออร์ภายนอก ช่วยให้ขยายรายการสินค้าได้หลากหลายขึ้นโดยไม่ต้องสต็อกสินค้าเองทั้งหมด
