เพลง Happy Birthday กับการเฟ้นหาเพลงใหม่มาทดแทนลิขสิทธิ์
หลายคนอาจไม่เคยทราบว่าเพลง Happy Birthday to You ที่เราคุ้นเคยและร้องตามกันทั่วโลกมานานนับศตวรรษ แท้จริงแล้วไม่ได้เป็นสมบัติสาธารณะหรือ Public Domain (งานสร้างสรรค์ที่ไม่มีลิขสิทธิ์คุ้มครองและทุกคนสามารถนำไปใช้ได้ฟรี) แต่กลับเป็นผลงานที่มีลิขสิทธิ์คุ้มครองอย่างเข้มงวด
ด้วยเหตุนี้ การนำเพลงนี้ไปบันทึกเสียงหรือใช้ในการแสดงต่อสาธารณะจึงจำเป็นต้องได้รับใบอนุญาตจาก ASCAP (สมาคมผู้ประพันธ์ เพลง และผู้จัดพิมพ์แห่งสหรัฐอเมริกา) ซึ่งเป็นองค์กรที่ดูแลการจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์เพลง
ประเด็นเรื่องลิขสิทธิ์ของเพลงนี้กลายเป็นข้อถกเถียงอย่างกว้างขวาง เนื่องจาก ASCAP ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากการพยายามเรียกเก็บค่าลิขสิทธิ์ในกรณีที่ดูไม่เหมาะสม เช่น การร้องเพลงในกลุ่มลูกเสือหญิง หรือการสร้างภาระค่าใช้จ่ายให้กับผู้สร้างภาพยนตร์สารคดีที่ต้องการนำเสนอภาพบรรยากาศการฉลองวันเกิดส่วนตัว
เพื่อแก้ไขปัญหานี้ จึงได้มีการจัดการประกวดเพื่อเฟ้นหาเพลงใหม่ที่จะมาทำหน้าที่แทนเพลง Happy Birthday เดิม โดยมีคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ซึ่งรวมถึง Jonathan Coulton นักดนตรีชื่อดัง และ Lawrence Lessig ผู้สนับสนุนการปฏิรูปกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา เป็นผู้คัดเลือกผู้ชนะในครั้งนี้
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| สถานะทางกฎหมาย | มีลิขสิทธิ์คุ้มครอง (ไม่ใช่ Public Domain) |
| หน่วยงานดูแลลิขสิทธิ์ | ASCAP |
| ข้อจำกัดการใช้งาน | ต้องขอใบอนุญาตหากบันทึกเสียงหรือแสดงต่อสาธารณะ |
| เป้าหมายการประกวด | หาเพลงใหม่มาทดแทนเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาลิขสิทธิ์ |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- Happy Birthday to You มีการใช้งานมานานกว่า 100 ปี แต่ยังคงมีลิขสิทธิ์คุ้มครอง
- การใช้งานเชิงพาณิชย์หรือการเผยแพร่สาธารณะต้องผ่านการอนุญาตจาก ASCAP
- เกิดกระแสต่อต้านการจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ในกรณีการใช้งานส่วนตัวหรือกิจกรรมทางสังคม
- มีการจัดประกวดเพลงใหม่โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีและกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาเป็นผู้ตัดสิน
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมเพลงที่เก่าแก่ขนาดนี้ถึงยังมีลิขสิทธิ์อยู่?
แม้เพลงจะถูกร้องต่อกันมานาน แต่ในทางกฎหมาย เพลง Happy Birthday to You ไม่ได้อยู่ในสถานะ Public Domain ทำให้ผู้ถือสิทธิ์ยังคงสามารถเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการใช้งานได้ผ่านตัวแทนอย่าง ASCAP
ใครคือผู้ตัดสินในการเลือกเพลงใหม่มาทดแทน?
คณะกรรมการประกอบด้วยบุคคลสำคัญ เช่น Jonathan Coulton ซึ่งเป็นนักดนตรี และ Lawrence Lessig ผู้เชี่ยวชาญด้านการปฏิรูปทรัพย์สินทางปัญญา
ASCAP มีบทบาทอย่างไรในเรื่องนี้?
ASCAP ทำหน้าที่เป็นผู้บริหารจัดการลิขสิทธิ์และเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากผู้ที่นำเพลงไปใช้ในที่สาธารณะหรือนำไปบันทึกเสียง
การประกวดเพลงใหม่มีวัตถุประสงค์เพื่ออะไร?
เพื่อสร้างทางเลือกใหม่ให้กับผู้คนในการร้องเพลงอวยพรวันเกิด โดยไม่ต้องกังวลเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์หรือการถูกเรียกเก็บค่าธรรมเนียมที่สูงเกินจำเป็น
