Meta กับดราม่าฟีเจอร์จดจำใบหน้าในแว่นตาอัจฉริยะที่ถูกคัดค้านอย่างหนัก
กลายเป็นประเด็นร้อนแรงเมื่อกลุ่มองค์กรปกป้องสิทธิพลเมืองและสิทธิมนุษยชนกว่า 70 แห่ง ออกมาเรียกร้องให้ Meta ยกเลิกแผนการติดตั้งระบบจดจำใบหน้า (Face Recognition) ลงในแว่นตาอัจฉริยะแบรนด์ Ray-Ban และ Oakley โดยกลุ่มผู้ประท้วงกังวลว่าเทคโนโลยีนี้จะกลายเป็นเครื่องมืออันตรายสำหรับผู้ที่ต้องการสะกดรอยตาม ผู้ล่วงละเมิด หรือแม้แต่เจ้าหน้าที่รัฐในการระบุตัวตนบุคคลแปลกหน้าในที่สาธารณะได้อย่างเงียบเชียบ
ทำความรู้จักกับ "Name Tag" ฟีเจอร์ที่ถูกจับตามอง
ฟีเจอร์ดังกล่าวมีชื่อเรียกภายในบริษัทว่า "Name Tag" ซึ่งทำงานผ่านระบบผู้ช่วย AI ที่ฝังอยู่ในแว่นตา โดยจะช่วยให้ผู้สวมใส่สามารถดึงข้อมูลของบุคคลที่อยู่ในสายตาขึ้นมาดูได้ทันที ซึ่งมีรายงานว่าทีมวิศวกรกำลังพิจารณาการทำงานใน 2 รูปแบบ คือ การระบุตัวตนเฉพาะคนที่ผู้สวมใส่มีคอนเนกชันด้วยบนแพลตฟอร์มของ Meta หรือในเวอร์ชันที่กว้างกว่านั้น คือการระบุตัวตนใครก็ตามที่มีบัญชีสาธารณะบน Instagram หรือบริการอื่น ๆ ของ Meta
ทางกลุ่มพันธมิตร ซึ่งรวมถึงองค์กรชื่อดังอย่าง ACLU และ Access Now ได้ส่งจดหมายถึง Mark Zuckerberg ซีอีโอของ Meta โดยระบุว่าการใช้ระบบจดจำใบหน้าผ่านแว่นตาที่ดูแนบเนียนนั้น ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการปรับดีไซน์หรือการให้ผู้ใช้เลือกปิดการใช้งาน (Opt-out) เพราะผู้คนที่เดินผ่านไปมาในที่สาธารณะไม่มีทางที่จะให้ความยินยอมในการถูกระบุตัวตนได้เลย
ข้อกังวลด้านจริยธรรมและการฉวยโอกาสทางการเมือง
สิ่งที่ทำให้สถานการณ์รุนแรงขึ้นคือการเปิดเผยเอกสารภายในจาก Reality Labs (หน่วยงานพัฒนาเทคโนโลยีโลกเสมือนของ Meta) ซึ่งระบุว่าบริษัทมีแผนจะเปิดตัวฟีเจอร์นี้ในช่วงที่สภาพแวดล้อมทางการเมืองกำลังวุ่นวาย เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจของกลุ่มภาคประชาสังคมที่ปกติจะคอยตรวจสอบบริษัท ให้ไปโฟกัสกับเรื่องอื่นแทน ซึ่งทางกลุ่มผู้คัดค้านมองว่าเป็นการกระทำที่ไร้จริยธรรมและเป็นการฉวยโอกาสจากสถานการณ์ความไม่สงบทางการเมือง
นอกจากนี้ Electronic Privacy Information Center (EPIC) ยังได้ยื่นเรื่องต่อ FTC เพื่อให้ตรวจสอบและระงับการใช้งาน Name Tag โดยเตือนว่าการระบุตัวตนแบบเรียลไทม์จะทำลายแนวคิดเรื่องความเป็นส่วนตัวในพื้นที่สาธารณะอย่างสิ้นเชิง ไม่ว่าจะเป็นในสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา การประท้วง หรือแม้แต่คลินิกทางการแพทย์
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อฟีเจอร์ | Name Tag (ระบบจดจำใบหน้าผ่าน AI ในแว่นตา) |
| อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง | แว่นตาอัจฉริยะ Ray-Ban และ Oakley |
| ความเสี่ยงหลัก | การสะกดรอยตาม, การละเมิดความเป็นส่วนตัว, การสอดแนมโดยรัฐ |
| ข้อเรียกร้อง | ให้ยกเลิกฟีเจอร์นี้ถาวร และเปิดเผยข้อมูลการร่วมมือกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย |
| ท่าทีของ Meta | ระบุว่าปัจจุบันยังไม่มีผลิตภัณฑ์นี้ และจะพิจารณาอย่างรอบคอบหากจะเปิดตัว |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- การต่อต้านวงกว้าง: องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนและแรงงานกว่า 70 แห่งร่วมกันคัดค้าน
- ความเสี่ยงด้าน Biometric: การระบุตัวตนผ่าน Biometric Identification (การระบุตัวตนด้วยลักษณะทางชีวภาพ) ในอุปกรณ์สวมใส่สร้างความกังวลเรื่องความยินยอม
- ประวัติทางกฎหมาย: Meta เคยจ่ายเงินชดเชยกว่า 2 พันล้านดอลลาร์ในคดีความเป็นส่วนตัวทางชีวภาพที่รัฐอิลลินอยส์และเท็กซัส
- ค่าปรับมหาศาล: ในปี 2019 Facebook เคยถูก FTC ปรับ 5 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นค่าปรับด้านความเป็นส่วนตัวที่สูงที่สุดในขณะนั้น
- คดีความปัจจุบัน: Meta กำลังเผชิญคดีเกี่ยวกับการออกแบบแพลตฟอร์มที่ทำให้ผู้ใช้เสพติด โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน
คำถามที่พบบ่อย
ฟีเจอร์ Name Tag คืออะไรและทำงานอย่างไร?
คือระบบจดจำใบหน้าที่ใช้ AI ในแว่นตาอัจฉริยะ เพื่อระบุตัวตนของคนที่ผู้สวมใส่กำลังมองอยู่ โดยจะดึงข้อมูลจากบัญชีผู้ใช้ของ Meta เช่น Instagram มาแสดงผล
ทำไมกลุ่มสิทธิมนุษยชนถึงคัดค้านฟีเจอร์นี้?
เพราะกังวลว่าจะเป็นเครื่องมือให้ผู้ไม่หวังดี เช่น สตอล์กเกอร์ หรือเจ้าหน้าที่รัฐ ใช้ระบุตัวตนผู้คนในที่สาธารณะได้โดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัวและไม่ได้ให้ความยินยอม
Meta เคยมีปัญหากับระบบจดจำใบหน้ามาก่อนหรือไม่?
เคยมี โดยในปี 2021 Meta ได้ยกเลิกระบบแท็กรูปภาพอัตโนมัติและลบข้อมูลใบหน้าของผู้ใช้กว่าพันล้านราย หลังจากเผชิญกับการฟ้องร้องและต้องจ่ายค่าเสียหายจำนวนมหาศาล
ปัจจุบันฟีเจอร์นี้ถูกนำมาใช้งานแล้วหรือยัง?
จากคำแถลงของโฆษก Meta ระบุว่าปัจจุบันบริษัทยังไม่มีผลิตภัณฑ์จดจำใบหน้าประเภทนี้วางจำหน่าย และหากจะมีการเปิดตัวในอนาคตจะดำเนินการอย่างระมัดระวัง
การระบุตัวตนทางชีวภาพ (Biometric Identification) คืออะไร?
คือเทคโนโลยีการยืนยันตัวตนโดยใช้ลักษณะทางกายภาพที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละบุคคล เช่น ลายนิ้วมือ ม่านตา หรือในกรณีนี้คือ โครงสร้างใบหน้า
