Deep State แผนที่ยุทธศาสตร์ดิจิทัลที่เปลี่ยนโฉมการติดตามสงครามรัสเซีย-ยูเครน
จากงานอดิเรกของวัยรุ่นสองคนที่ชื่นชอบการติดตามข่าวต่างประเทศ กลายมาเป็นเครื่องมือสำคัญระดับชาติในยามสงคราม Deep State เริ่มต้นขึ้นในฤดูใบไม้ร่วงปี 2021 โดย Roman Pohorilyi และ Ruslan Mykula ซึ่งในขณะนั้นพวกเขาเป็นเพียงผู้ดูแลช่อง Telegram ที่มีผู้ติดตามเพียง 200 คน แต่เมื่อสงครามระหว่างรัสเซียและยูเครนปะทุขึ้นในปีต่อมา สิ่งที่พวกเขาทำด้วยความหลงใหลกลับกลายเป็นกลไกสำคัญในการติดตามความเคลื่อนไหวของกองทัพรัสเซียอย่างใกล้ชิด
จุดเปลี่ยนสำคัญคือการสร้างแผนที่แบบเปิด (Open Access Map) ที่แสดงการเปลี่ยนแปลงของแนวรบในแบบเรียลไทม์ ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมหาศาล โดยในช่วงเดือนมิถุนายน 2023 ถึงมิถุนายน 2024 แผนที่นี้มียอดเข้าชมสูงถึง 482 ล้านครั้ง และในบางวันของปี 2022 มียอดผู้ใช้งานพุ่งสูงถึง 3 ล้านครั้งต่อวัน ทำให้ Deep State กลายเป็นแหล่งข้อมูลที่ชาวยูเครนเชื่อถือมากที่สุดในการติดตามสถานการณ์ความขัดแย้ง
เบื้องหลังการทำงานและเทคโนโลยี OSINT
ผู้ก่อตั้งทั้งสองคนนำทักษะที่แตกต่างกันมาประยุกต์ใช้ โดย Pohorilyi ซึ่งเรียนด้านกฎหมาย และ Mykula ที่ทำงานด้านการตลาด ได้ศึกษาเรื่อง OSINT (Open Source Intelligence) หรือ การข่าวกรองจากแหล่งข้อมูลเปิด ซึ่งเป็นกระบวนการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลที่หาได้จากสาธารณะ เช่น วิดีโอจากโซเชียลมีเดีย เพื่อนำมาตรวจสอบความถูกต้องของกิจกรรมทางทหารที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่
ตัวแผนที่ถูกออกแบบมาให้เข้าใจง่ายแต่มีความแม่นยำสูง โดยใช้สีเป็นตัวจำแนกสถานะพื้นที่ ดังนี้:
- สีแดง: พื้นที่ที่ถูกรัสเซียยึดครอง
- สีเขียว: พื้นที่ที่ยูเครนควบคุม
- สีน้ำเงิน: พื้นที่ที่ยูเครนเพิ่งปลดปล่อยได้สำเร็จ
นอกจากนี้ยังมีการระบุตำแหน่งกองพลรัสเซีย สนามบิน และกองบัญชาการด้วยสัญลักษณ์สี่เหลี่ยมสีแดง รวมถึงใช้ลูกศรแสดงทิศทางการเคลื่อนทัพ และเส้นสีขาวดำสำหรับเส้นทางรถไฟ โดยที่ตำแหน่งของกองทัพยูเครนจะถูกปิดเป็นความลับเพื่อความปลอดภัย
ฟีเจอร์ขั้นสูงและการจำลองสถานการณ์
เมื่อเวลาผ่านไป Deep State ได้พัฒนาเครื่องมือให้ซับซ้อนยิ่งขึ้น ผู้ใช้สามารถเลือกเปิดเลเยอร์ข้อมูลเพิ่มเติมได้ เช่น สภาพอากาศ แนวป้องกันทางทหาร หรือแม้แต่ระดับรังสีแกมมาเพื่อเฝ้าระวังภัยนิวเคลียร์ นอกจากนี้ยังมีระบบจำลองประสิทธิภาพของอาวุธ ตั้งแต่ปืนใหญ่ ขีปนาวุธนำวิถี ไปจนถึงระบบป้องกันภัยทางอากาศ Patriot เพื่อคำนวณระยะยิงและความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น
การบริหารจัดการข้อมูลและความน่าเชื่อถือ
ปัจจุบัน Deep State ไม่ได้ดำเนินงานโดยคนเพียงสองคน แต่มีทีมงานและอาสาสมัครกว่า 100 ชีวิต เพื่อคัดกรองข้อมูลที่หลั่งไหลเข้ามาอย่างมหาศาล พวกเขาใช้วิธีการตรวจสอบแบบผสมผสาน ทั้งการใช้ OSINT และการสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์กับหน่วยทหารในแนวหน้า เพื่อให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำที่สุด
ในกรณีที่ข้อมูลจากหลายแหล่งขัดแย้งกัน ทีมงานจะรอจนกว่าจะมีหลักฐานที่ชัดเจนปรากฏ เพื่อหลีกเลี่ยงการตกเป็นเครื่องมือของสงครามข้อมูลข่าวสาร (Propaganda) โดย Mykula ยืนยันว่าเป้าหมายของพวกเขาคือชัยชนะที่แท้จริง ไม่ใช่การสร้างภาพลักษณ์ผ่านการโฆษณาชวนเชื่อ
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ผู้ก่อตั้ง | Roman Pohorilyi และ Ruslan Mykula |
| วิธีการหลัก | OSINT และข้อมูลจากหน่วยทหารแนวหน้า |
| แหล่งเงินทุน | เงินบริจาคจากสาธารณะ และงบประมาณรัฐบาล (สำหรับเวอร์ชันทหาร) |
| จำนวนผู้ติดตาม Telegram | มากกว่า 700,000 คน |
| ยอดเข้าชมแผนที่ (มิ.ย. 23 - มิ.ย. 24) | กว่า 482 ล้านครั้ง |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- เริ่มต้นจากช่อง Telegram เล็กๆ ที่มีผู้ติดตามเพียง 200 คน ก่อนจะเติบโตเป็นสื่อที่มีอิทธิพล
- ใช้ระบบสี (แดง, เขียว, น้ำเงิน) เพื่อระบุสถานะการครอบครองพื้นที่ในสงคราม
- มีการประสานงานกับผู้บัญชาการทหารยูเครนเพื่อชะลอการอัปเดตข้อมูลในบางจุดเพื่อความปลอดภัยทางยุทธวิธี
- แผนที่ถูกนำไปใช้โดยทหารรัสเซียบางส่วนเพื่อหาทางยอมจำนน ผ่านฟังก์ชันพิเศษที่ตรวจจับ IP Address ของรัสเซีย
คำถามที่พบบ่อย
Deep State คืออะไร?
คือโครงการติดตามสถานการณ์สงครามในยูเครนที่โดดเด่นที่สุดในด้านการทำแผนที่ยุทธศาสตร์แบบเรียลไทม์ โดยใช้ข้อมูลจากแหล่งเปิด (OSINT) และข้อมูลวงในจากแนวหน้า
แผนที่นี้มีความแม่นยำเพียงใด?
มีความแม่นยำสูงเนื่องจากใช้การตรวจสอบข้อมูลจากหลายแหล่ง (Cross-verify) และทำงานร่วมกับอาสาสมัครและผู้เชี่ยวชาญกว่า 100 คน แม้จะมีความผิดพลาดเกิดขึ้นบ้างในบางครั้งแต่ทีมงานจะยึดถือหลักฐานเชิงประจักษ์เป็นหลัก
ใครสามารถเข้าถึงแผนที่นี้ได้บ้าง?
บุคคลทั่วไปสามารถเข้าถึงแผนที่เวอร์ชันสาธารณะได้ฟรี แต่มีเวอร์ชันพิเศษที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลซึ่งสงวนไว้สำหรับสมาชิกที่ผ่านการยืนยันตัวตนว่าเป็นบุคลากรทางทหารเท่านั้น
Deep State มีรายได้มาจากไหน?
รายได้หลักมาจากการบริจาคของประชาชนทั่วไป และมีการรับเงินสนับสนุนจากรัฐบาลยูเครนเพื่อพัฒนาเครื่องมือข่าวกรองและแผนที่เวอร์ชันสำหรับกองทัพ
แผนที่นี้ส่งผลต่อทหารรัสเซียอย่างไร?
มีการออกแบบฟังก์ชันพิเศษสำหรับผู้ที่เข้าใช้งานผ่าน IP ของรัสเซีย โดยจะแสดงคำแนะนำในการยอมจำนน ซึ่งมีรายงานว่าทหารรัสเซียที่ถูกจับเป็นเชลยศึกบางรายได้ใช้แผนที่นี้เพื่อหาทางยอมจำนนจริง
