ChatGPT กับความเป็นส่วนตัวของข้อมูล: วิธีจัดการและลบข้อมูลส่วนบุคคลออกจาก AI

ในยุคที่ Generative AI หรือปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถสร้างเนื้อหาใหม่ได้ กลายเป็นเครื่องมือยอดนิยมอย่างรวดเร็ว สิ่งที่ตามมาคือความกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัว โดยเฉพาะ ChatGPT จาก OpenAI ที่อาจจดจำรายละเอียดส่วนตัวของคุณ หรือในบางครั้งอาจ "สร้างเรื่องขึ้นมาเอง" (Hallucination) ซึ่งส่งผลกระทบต่อความถูกต้องของข้อมูลและชื่อเสียงของบุคคลได้

ความเสี่ยงเหล่านี้เกิดจากการที่ Large Language Models (LLM) หรือโมเดลภาษาขนาดใหญ่ ถูกฝึกฝนด้วยการกวาดข้อมูลมหาศาลจากอินเทอร์เน็ต ซึ่งรวมถึงข้อมูลส่วนบุคคลที่ถูกเผยแพร่อยู่ในโลกออนไลน์โดยที่เจ้าของข้อมูลอาจไม่ทราบ

การตรวจสอบจากหน่วยงานกำกับดูแลทั่วโลก

ปัจจุบัน หน่วยงานคุ้มครองข้อมูลในหลายประเทศกำลังจับตามอง OpenAI อย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในยุโรปที่มีกฎหมาย GDPR (General Data Protection Regulation) ซึ่งเป็นกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เข้มงวด กำหนดให้องค์กรต้องมีเหตุผลทางกฎหมายในการใช้ข้อมูล และต้องอนุญาตให้เจ้าของข้อมูลเข้าถึง แก้ไข หรือสั่งลบข้อมูลของตนได้

เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้น ได้แก่ การที่ประเทศอิตาลีเคยสั่งระงับการใช้งาน ChatGPT ชั่วคราว รวมถึงการตรวจสอบจากทางการแคนาดา เพื่อประเมินความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัวที่อาจเกิดขึ้นจากเทคโนโลยีนี้

ปัญหาความถูกต้องของข้อมูลและผลกระทบ

ผู้ใช้งานจำนวนมากพบว่า ChatGPT มักให้ข้อมูลที่คลาดเคลื่อน เช่น การกุเรื่องเกี่ยวกับอาชีพหรืองานอดิเรกของบุคคล หรือแม้กระทั่งการสร้างบทความข่าวปลอม ซึ่งนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมาย เช่น กรณีของศาสตราจารย์ด้านกฎหมายและนายกเทศมนตรีในออสเตรเลียที่ถูก AI กล่าวหาในเรื่องอื้อฉาวทั้งที่ไม่เป็นความจริง

นอกจากบุคคลทั่วไปแล้ว ภาคธุรกิจก็มีความกังวลไม่แพ้กัน ตัวอย่างเช่น Samsung ที่สั่งห้ามพนักงานใช้เครื่องมือ Generative AI เนื่องจากเกรงว่าความลับของบริษัทที่ถูกป้อนลงในระบบจะถูกจัดเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ภายนอก และอาจหลุดไปถึงผู้ใช้งานคนอื่นในอนาคต

วิธีควบคุมและลบข้อมูลส่วนบุคคลออกจากระบบ OpenAI

เพื่อตอบสนองต่อแรงกดดันจากหน่วยงานกำกับดูแล OpenAI ได้เพิ่มเครื่องมือให้ผู้ใช้สามารถจัดการข้อมูลของตนเองได้มากขึ้น ดังนี้:

1. การขอให้ลบข้อมูลส่วนบุคคล (Personal Data Removal Request)

OpenAI ได้เปิดแบบฟอร์มคำร้องขอให้ลบข้อมูล ซึ่งเน้นกลุ่มผู้ใช้ในยุโรปและญี่ปุ่น โดยผู้ร้องขอต้องระบุชื่อ อีเมล ประเทศ และสถานะ (เช่น เป็นบุคคลสาธารณะหรือไม่) พร้อมทั้งต้องส่งหลักฐานเป็น Prompt (คำสั่งที่ใช้ถาม AI) และภาพถ่ายหน้าจอที่แสดงว่า AI ให้ข้อมูลเกี่ยวกับตนเอง

2. การปิดการบันทึกประวัติและการฝึกฝนโมเดล

โดยปกติแล้ว บทสนทนาที่คุณคุยกับ ChatGPT จะถูกนำไปใช้เป็นข้อมูลฝึกฝนโมเดลในเวอร์ชันถัดไป แต่คุณสามารถปิดฟีเจอร์นี้ได้โดย:

• ไปที่ User Profile (มุมซ้ายล่าง)
• เลือก Settings (การตั้งค่า)
• ไปที่ Data Controls (การควบคุมข้อมูล)
• ปิดสวิตช์ Chat History & Training

เมื่อปิดฟีเจอร์นี้ ข้อมูลที่คุณป้อนจะไม่ถูกนำไปฝึกฝน AI อีก โดย OpenAI จะเก็บข้อมูลไว้เพียง 30 วันเพื่อตรวจสอบการใช้งานที่ผิดกฎหมายก่อนจะลบทิ้งอย่างถาวร

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• แหล่งข้อมูลของ AI: OpenAI ฝึกฝนโมเดลจาก 3 แหล่งหลัก คือ ข้อมูลจากเว็บ, ข้อมูลที่ได้รับลิขสิทธิ์ และข้อมูลจากบทสนทนาของผู้ใช้
• ข้อจำกัดการลบข้อมูล: การขอให้ลบข้อมูลส่วนใหญ่เป็นการลบ "คำตอบ" ที่ AI แสดงผล ไม่ใช่การลบข้อมูลออกจาก "ชุดข้อมูลฝึกฝน" (Training Data) โดยตรง
• ความท้าทายทางเทคนิค: หน่วยงานกำกับดูแลในอิตาลีระบุว่า OpenAI อ้างว่าการแก้ไขข้อมูลที่ผิดพลาดในตัวโมเดลนั้น "เป็นไปไม่ได้ในทางเทคนิค" ณ ขณะนี้
• สิทธิการเข้าถึง: ผู้ใช้สามารถส่งอีเมลไปที่ dsar@openai.com เพื่อขอเข้าถึง แก้ไข หรือโอนย้ายข้อมูลส่วนบุคคล

สรุปวิธีการจัดการข้อมูลใน ChatGPT

วิธีการ	วัตถุประสงค์	ผลลัพธ์ที่ได้
แบบฟอร์ม Removal Request	ลบข้อมูลส่วนตัวที่ AI แสดงผล	AI จะไม่ตอบข้อมูลส่วนบุคคลนั้นๆ ให้ผู้ใช้อื่น
ปิด Chat History & Training	ป้องกันการนำข้อมูลไปฝึก AI	ข้อมูลใหม่จะไม่ถูกนำไปใช้พัฒนาโมเดลในอนาคต
ส่งอีเมล dsar@openai.com	ใช้สิทธิตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูล	ขอเข้าถึง แก้ไข หรือลบข้อมูลในระบบ

คำถามที่พบบ่อย

หากปิด Chat History แล้ว ข้อมูลจะถูกลบทันทีหรือไม่?

ไม่ทันที โดย OpenAI จะยังคงเก็บข้อมูลการสนทนาไว้เป็นเวลา 30 วัน เพื่อเฝ้าระวังการใช้งานที่ละเมิดนโยบาย ก่อนจะดำเนินการลบออกอย่างถาวร

การขอให้ลบข้อมูลส่วนบุคคลผ่านแบบฟอร์ม ได้ผลแน่นอนหรือไม่?

ไม่เสมอไป เนื่องจาก OpenAI จะพิจารณาความสมดุลระหว่าง "ความเป็นส่วนตัว" และ "เสรีภาพในการแสดงออก" ซึ่งอาจทำให้บางคำขอไม่ได้รับการอนุมัติ

ทำไมบริษัทอย่าง Samsung ถึงห้ามใช้ ChatGPT?

เพราะมีความกังวลว่าข้อมูลความลับของบริษัทที่พนักงานป้อนลงไป จะถูกจัดเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ภายนอกและอาจถูกนำไปใช้ในการฝึกฝน AI ซึ่งอาจทำให้ความลับรั่วไหลไปยังผู้ใช้อื่นได้

ข้อมูลที่ AI ให้เกี่ยวกับตัวเราผิดพลาด เราสามารถแก้ไขได้หรือไม่?

คุณสามารถลองส่งคำร้องผ่านอีเมล dsar@openai.com ได้ แต่ในทางปฏิบัติ OpenAI เคยระบุว่าการแก้ไขข้อมูลที่ฝังอยู่ในตัวโมเดลภาษาขนาดใหญ่นั้นทำได้ยากมากในทางเทคนิค