Carrier IQ กับการติดตั้งซอฟต์แวร์ติดตามข้อมูลในสมาร์ทโฟนยักษ์ใหญ่
กลายเป็นประเด็นร้อนแรงเมื่อบริษัทโทรคมนาคมและผู้ผลิตสมาร์ทโฟนระดับโลกอย่าง AT&T, Sprint, Samsung และ HTC ต้องออกมาชี้แจงรายละเอียดการใช้งานซอฟต์แวร์ของ Carrier IQ (ซอฟต์แวร์ที่ใช้สำหรับเก็บข้อมูลการใช้งานและวินิจฉัยประสิทธิภาพเครือข่าย) หลังจากถูกกดดันให้เปิดเผยข้อมูลโดยวุฒิสมาชิก Al Franken ซึ่งเผยให้เห็นว่ามีอุปกรณ์จำนวนมหาศาลในสหรัฐฯ ที่ถูกติดตั้งระบบนี้ไว้โดยที่ผู้ใช้ส่วนใหญ่อาจไม่ทราบ
จากการเปิดเผยข้อมูล พบว่ามีอุปกรณ์มากกว่า 30 ล้านเครื่องที่ติดตั้งซอฟต์แวร์นี้ โดยมี Sprint เป็นผู้ใช้งานรายใหญ่ที่สุด ซึ่งยอมรับว่ามีการติดตั้งในอุปกรณ์ถึง 26 ล้านเครื่อง ขณะที่บริษัทอื่นๆ มีสัดส่วนการใช้งานที่แตกต่างกันออกไป
เจาะลึกการใช้งานของแต่ละบริษัท
Sprint: ผู้ใช้งานรายใหญ่ที่สุด
Sprint ยอมรับว่ามีการติดตั้ง Carrier IQ ในอุปกรณ์ถึง 26 ล้านเครื่อง โดยระบุว่าใช้เพื่อการวินิจฉัยเครือข่ายมาตั้งแต่ปี 2006 อย่างไรก็ตาม บริษัทชี้แจงว่าไม่ใช่ทุกเครื่องที่จะส่งข้อมูลตลอดเวลา แต่จะส่งก็ต่อเมื่อเครือข่ายมีการสั่งการ (Task) ซึ่งโดยเฉลี่ยจะมีอุปกรณ์ประมาณ 1.3 ล้านเครื่องที่ส่งข้อมูลอยู่ในขณะใดขณะหนึ่ง
นอกจากนี้ Sprint ยังยอมรับว่าได้รับข้อมูล URL ของเว็บไซต์ที่ผู้ใช้เข้าชมผ่านซอฟต์แวร์นี้ แต่โต้แย้งว่าข้อมูลดังกล่าวเป็นสิ่งที่เครือข่ายทราบอยู่แล้วจากการกำหนดเส้นทางข้อมูล (Routing) โดยการใช้ Carrier IQ ช่วยให้การแก้ไขปัญหาความล่าช้าในการโหลดหน้าเว็บทำได้แม่นยำขึ้น
AT&T: การใช้งานเฉพาะจุดและแอป Mark the Spot
AT&T ระบุว่าใช้ซอฟต์แวร์นี้เพื่อเก็บข้อมูลวินิจฉัยเครือข่ายเท่านั้น โดยมีอุปกรณ์ที่ติดตั้งทั้งหมด 900,000 เครื่อง แต่มีการใช้งานจริงเพียง 575,000 เครื่อง (คิดเป็นประมาณ 1% ของตลาดทั้งหมด) สิ่งที่น่าสนใจคือ AT&T ได้นำ Carrier IQ ไปใช้ในแอป Mark the Spot ซึ่งเป็นแอปที่ให้ผู้ใช้รายงานปัญหาเครือข่ายด้วยตนเอง แต่ยืนยันว่าไม่ได้ใช้ในเวอร์ชันของ iPhone
Samsung: ติดตั้งตามคำขอของค่ายมือถือ
Samsung ชี้แจงว่าตนเองติดตั้ง Carrier IQ ตามความต้องการของเครือข่ายผู้ให้บริการ ไม่ได้นำข้อมูลมาใช้เอง โดยประมาณการว่ามีการขายเครื่องที่ติดตั้งซอฟต์แวร์นี้ในสหรัฐฯ ไปแล้วราว 25 ล้านเครื่อง ครอบคลุมทั้งสมาร์ทโฟนตระกูล Galaxy และ Feature Phone อีกหลายรุ่น
HTC: ประเด็นเรื่องความปลอดภัยของ Log File
HTC ตกเป็นเป้าวิจารณ์อย่างหนักเมื่อ Carrier IQ อ้างว่าปัญหา Insecure Log Files (ไฟล์บันทึกข้อมูลที่ไม่ปลอดภัยซึ่งอาจถูกเข้าถึงได้โดยไม่ได้รับอนุญาต) เกิดจากซอฟต์แวร์ของ HTC ที่เขียนมาไม่ดี แม้ HTC จะยอมรับว่าทราบเรื่องนี้แต่ไม่ได้ยืนยันข้อเท็จจริง อย่างไรก็ตาม บริษัทระบุว่ากำลังเร่งตรวจสอบเพื่อลดความเสี่ยงของผู้บริโภค โดยมีอุปกรณ์ประมาณ 6.3 ล้านเครื่องที่ติดตั้งและมีการใช้งานซอฟต์แวร์นี้อยู่
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- จำนวนอุปกรณ์: มีอุปกรณ์ในสหรัฐฯ กว่า 30 ล้านเครื่องที่ติดตั้ง Carrier IQ
- ผู้ใช้หลัก: Sprint มีการติดตั้งสูงสุดถึง 26 ล้านเครื่อง
- วัตถุประสงค์: ทุกบริษัทอ้างว่าใช้เพื่อการวินิจฉัยประสิทธิภาพเครือข่าย (Network Diagnostics)
- ความเสี่ยง: มีการตรวจพบไฟล์ Log ที่ไม่ปลอดภัยในอุปกรณ์ HTC และการส่งข้อมูล SMS โดยไม่ตั้งใจจาก Carrier IQ
- การเข้าถึง: ผู้ใช้ทั่วไปแทบไม่มีทางทราบเลยว่าซอฟต์แวร์นี้กำลังทำงานอยู่หรือส่งข้อมูลอะไรไปให้ใคร
| บริษัท | จำนวนที่ติดตั้ง (เครื่อง) | จำนวนที่ใช้งานจริง (เครื่อง) | หมายเหตุสำคัญ |
|---|---|---|---|
| Sprint | 26,000,000 | ~1,300,000 | เก็บข้อมูล URL เพื่อแก้ปัญหา Latency |
| AT&T | 900,000 | 575,000 | ใช้ในแอป Mark the Spot (ยกเว้น iPhone) |
| Samsung | ~25,000,000 | ไม่ระบุ | ติดตั้งตามคำขอของผู้ให้บริการเครือข่าย |
| HTC | ไม่ระบุ | 6,300,000 | มีประเด็นเรื่องความปลอดภัยของ Log File |
บทสรุปและมุมมองด้านความเป็นส่วนตัว
วุฒิสมาชิก Al Franken ยังคงแสดงความกังวลอย่างมาก โดยมองว่าการที่ผู้ใช้ไม่สามารถรับรู้ถึงการทำงานของซอฟต์แวร์ หรือไม่มีทางเลือกในการยินยอม (Opt-in) หรือยกเลิก (Opt-out) เป็นปัญหาใหญ่ด้านสิทธิส่วนบุคคล แม้หน่วยงานอย่าง FBI จะปฏิเสธว่าไม่ได้ร้องขอข้อมูลจาก Carrier IQ โดยตรง แต่ก็ไม่ได้ปฏิเสธว่าข้อมูลที่ได้รับจากค่ายมือถืออาจมีต้นทางมาจากซอฟต์แวร์นี้
สิ่งที่ต้องจับตามองต่อไปคือการแก้ไขช่องโหว่ของ HTC และการสร้างมาตรฐานใหม่ในการให้ผู้ใช้สามารถเลือกติดตั้งหรือลบซอฟต์แวร์ติดตามเหล่านี้ออกได้ด้วยตนเอง
คำถามที่พบบ่อย
Carrier IQ คืออะไร?
คือซอฟต์แวร์ที่ติดตั้งในโทรศัพท์มือถือเพื่อเก็บข้อมูลการใช้งานและส่งกลับไปยังผู้ให้บริการเครือข่าย เพื่อใช้ในการวินิจฉัยและปรับปรุงประสิทธิภาพของโครงข่ายโทรคมนาคม
ซอฟต์แวร์นี้เก็บข้อมูลอะไรบ้าง?
ข้อมูลหลักคือข้อมูลวินิจฉัยเครือข่าย แต่ในบางกรณี เช่น Sprint มีการเก็บข้อมูล URL ของเว็บไซต์ที่ผู้ใช้เข้าชม และเคยมีรายงานว่ามีการส่งข้อมูล SMS โดยไม่ตั้งใจ
ผู้ใช้ iPhone ได้รับผลกระทบหรือไม่?
จากข้อมูลของ AT&T ระบุว่าไม่ได้มีการใช้ Carrier IQ ในซอฟต์แวร์เวอร์ชัน iOS สำหรับ iPhone
ทำไม HTC ถึงถูกกล่าวถึงในเรื่องความปลอดภัย?
เพราะมีการตรวจพบว่าไฟล์ Log ของระบบในอุปกรณ์ HTC ไม่มีความปลอดภัย ซึ่ง Carrier IQ อ้างว่าเกิดจากการเขียนซอฟต์แวร์ของ HTC ที่บกพร่อง ทำให้เสี่ยงต่อการถูกเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต
เราสามารถลบ Carrier IQ ออกจากเครื่องได้หรือไม่?
ในปัจจุบันผู้ใช้ส่วนใหญ่ไม่ทราบว่ามีซอฟต์แวร์นี้อยู่ในเครื่องและไม่มีตัวเลือกในการลบออกอย่างชัดเจน ยกเว้นแอปบางตัวอย่าง Mark the Spot ของ AT&T ที่ผู้ใช้สามารถถอนการติดตั้งได้เอง
